Hâur luz tsêr vak đar 8.000 thiar xưv phaz ntơưv xã Chiềng Mung, yênhx hnuz tix lâus Nguyễn Đình Tuấn têx hâux lưv puôr lênhx piz txix li cxênhz têx ar chos kôngz. Haik txos nưk, tsưx tâu têx ar cov nông zos faz tsưr ziv paz trâu têx txir hloz jông. 3 shông đhâu, hur si têx qơư chos txir kiar hạ đuz ntơưv tix lâus ziv nênhs tưz tâu tu trơưk faz tsưr ziv yiaz ntơư.

Tix lâus Tuấn thav pâuz: Uô jông saiz, tu têx ar cux zos faz tsưr ziv paz trâu luz vax txir kiar hloz jông, txi ndư. Zav txir kiar Hạ đuz tsuôk zos chos iz jâus xưz tâu đê txix 20-25 shông, iz shông txi 2 chiv, xav sâu tâu 20 tấn/ha, tus gri muôs txix 100.000-150.000 đaiv/chiaz. Zênhv tu ntêr shông, hâux lưv tsưx truôx têx ar hax zav tsênhv chênhz đuô. Viv liv, cur tưz moz siaz sir zôngv qir hữu cơ; sir zôngv hur si têx kuôr kôngz chia vâuv uô qir; nthuô đrox hur si thiaz sir zôngv đêx tsuôs cov tâu jông.

Hâux lưv hlôngr yiaz tsưr ziv lês nuv tưz tsik zos paz trâu sâu nju txir xưz, đhâu cxuô ntu têx ar cux jông đuô, chês huôv tsar jông, tsik muôx caz nox hiav, txo tsơưs hâux lưv sir zôngv qir têz qơưk thiaz yuôx tuô caz, tuô đrox. Ntơư cux zos faz tsưr ziv zov chênhr chia paz trâu têx txir hloz jông, tir tar tâu ntux yar, ntux nas hiav thiaz paz max chia huôv tsar truôx njês.

Đros trâu yax 85.000 ha ntông nox txir thiaz yax 33.600 ha cà phê, Sơn La tưz iz thênhv jux juk sir zôngv têx tsưr ziv yiaz lok lês hâux lưv đhâu saiz car têx txir, cxênhz caz nox hiav, sir zôngv qir hữu cơ, tsuôs tsik xuôv đêx. Têx zis chos kôngz, HTX tưz moz siaz sir zôngv faz tsưr ziv no los chos, tu têx kôngz, saiz ntơư zos hâux lưv zov chênhr chia cxiv kho đuô ar thiaz zos tsưr ziv tsênhv chênhz chia kôngz, txir nox muôs tâu gri thiaz huôv tsar truôx njês.

Ntơưv HTX Nông Xanh, jok Hang Trùng 1, xã Vân Hồ, têx thành viên tuôr xav hâux lưv cxiv kho đuô ar zos hâux lưv lês tsik tsês chia cov têx jâuz hloz jông, muôs tâu gri. Tsa tơưv txix shông 2019, HTX nhiv no tưz siz khov yax 60 zis tuz kôngz, chos yax 40 ha kôngz, txir nox, jâuz cxuô zav. Chia cov lês hâux lưv trơưk đraiv cêr chai, têx thành viên tưz tâu phaiz uô têx paz pơưs, tsik tsês cxênhz yuôx thiaz kria pâuz tsưr zuv lês hâux lưv, txix li laix ar, sir zôngv qir, saiz car đêx zưs txos trâu phax tar caz nox hiav puôr lênhx lês trơưk đraiv tsưr ziv. Txix ntơư, fênhx đraz iz ha jâuz sâu tâu yax 300 triệu đaiv/chiv, tsik xav pênhr, mak sâu tâu ntâu yax ntâu bâus njuôk li chos poz cưk.

Zơưs Lưu Tùng Định, Giám đốc HTX, thav pâuz: Thâuv ar jông, têx jâuz zuôr hloz jông thiaz tsik yuô muôx caz nox. Tov kaz tâu kria nzir tsưr ziv, têx thành viên tưz hlôngr chia sir zôngv qir hữu cơ thiaz tsuôk đêx cov txâuk chai. Têx kuôr kôngz tov kaz sâu tas cux tâu muôz vâuv chia uô qir, paz tsưx tâu jông têx ar cov nông, txix ntơư kôngz thiaz sâu tâu nju.

Tưz tsik zos têx qơư chos tsik uô cê xưz, hâux lưv cxiv kho đuô têx ar chos cux tâu ngành Kôngz lông thiaz Môi trường lês trơưk têx hâux lưv kria nzir tsưr ziv kriz đar qơư chos. Pos Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Cxơưz paz pêx xênhv uô kôngz thiaz Hlôngr pâur số tỉnh, thav pâuz: Trung tâm taz tov lês têx hâux lưv, dự án paz pêx xênhv uô kôngz chia cxiv tsa tsưr ziv lês nuv; moz siaz kria nzir tsưr ziv cxiv kho ar, sir zôngv qir hữu cơ, kuôr zôngz chia uô qir. Đhâu ntơư, paz txo tsơưs nhiax lês hâux lưv thiaz paz sâu nju nhiax txiax đuô.

Hâux lưv kriz đar têx qơư lês nuv trơưk faz hữu cơ thiaz nhaz xênhz taz tov chuôz jos zov chênhr chia Sơn La lês tiar cêr tuôr xav huôv tsar kôngz lông njuôz hur, truôx njês. Txos nhiv no, hur si tỉnh muôx zuôr luôs 2.500 ha chos trơưk faz hữu cơ, hâu ntơư muôx zuôr luôs 300 ha tâu chứng nhav hữu cơ; zuôr luôs 6.000 ha tâu chứng nhav VietGAP. Hur si tỉnh muôx 5 tsêr luôv, 4 HTX thiaz zuôr luôs 1.600 zis chos kôngz trơưk faz hữu cơ; yax 815 ha taz tov hlôngr chia chos trơưk faz hữu cơ. Ntơư zos qơư chuôz jos zov chênhr chia kriz đar qơư lês hâux lưv tsik hiav txos đêx ar, huôz chuô nyiaz hur, paz trâu kôngz txir nox muôs tâu gri thiaz huôv tsar kôngz lông truôx njês.

Txix li têx zav hlôngr yiaz ntơư tưz paz trâu saz chos kôngz lông ntơưv Sơn La lês tâu jông. Thâuv ar tâu por hưv jông, tưz tsik zos paz kôngz txir nox sâu tâu nju xưz, mak tsênhv paz trâu têx hax huv muôs tâu gri. Ntơư zos qơư chuôz jos zov chênhr chia saz kôngz lông huôv tsar njuôz, truôx njês thiaz fiv huv têx nênhs sir zôngv siaz nhiav hâur ntu nênhx hlôngr yiaz.