Ntơưv Sơn La, hair nênhs Mêx Jênhx txênhz 7% toz hâu nênhs hur si tỉnh, phênhv ntâu nhoz têx xã: Phù Yên, Gia Phù, Mường Bang, Bắc Yên, Mường Cơi, Kim Bon... Hair nênhs Mêx Jênhx tâu pâuz txos đhâu têx jax cưr cxiax, đaz nênhs thiaz xưv cxênhx txux chi cênhz cưv muôx puôk nzor lok. Hâur ntơư tsuv xav txos têx zav nthuôr tênhx tus li đang Mường, hát ví, chiêng Mường, đâm đuống...

Cơưv shâuv cưr cxiax đang Mường, ví Mường, mo, mợi Mường txix thâuv tsênhv hluôk, Cưk txux coz Đinh Quang Chưởng, xã Kim Bon zos cưk txux lok six nhiav txux chi Mêx Jênhx, zos lênhx “txir nênhz" coz tâu pêx xênhv hair nênhs Mêx Jênhx nhiav thiaz saiz trâu gri. Yax iz đraz nênhs, zơưs Chưởng tưz moz siaz tsov xav, sâu tsês têx txux chi tênhx tus, txox chai cênhz cưv, xav tơưv, cxiv kho ntâu jax cưr cxiax Mêx Jênhx jông. Zơưs Chưởng kria pâuz: Đang Mường, ví Mường, mo Mường zos têx jax cưr cxiax thav txos cênhz cưv, tsưr ziv uô nox yiaz, kria tiz nênhs pâuz uô nênhx tsiv txiax... Viv li, thâuv tsênhv muôx jos, cur tưz sir jos kria trâu fâuv hluôs pâuz, chia txux chi Mêx Jênhx tâu txuôs jông.

Hair nênhs Mêx Jênhx txox chai cênhz cưv tsênhv tâu txuôs jông, lar haik têx txox chai muôx thâuv ntêx lok, li: Txox chai Mợi, truz ntông lôngx sưv, txox chai thor cov sâu tâu kôngz, đâm đuống, nox mor blêx yiaz... puôr lênhx muôx txiax njis, kria pâuz cêr đaz kruôk ndo txiax njis pox côngz zơưv txưr, xênhz têz xênhz qơư, por hưv muôx đas jos, uô tâu kôngz lông, cxiv tsa luz nênhx nox nhoz njias to thiaz tâu jông.

Đros trâu cêr xav chia txuôs jông hair nênhs Mêx Jênhx txux chi cênhz cưv, ntâu shông no, zơưs Đinh Minh Suất, jok Pe, xã Bắc Yên tưz cxiv tsa txux chi Mêx jênhx cias hâur zuk luz tsêr, chox muôx ntâu tus nênhs côngv nhiav txux chi, cxiv tsa CLB Txux chi Mêx Jênhx Bắc Yên muôx 25 thành viên  txix 50 - 70 shông. CLB cơưv shâuv trơưk chaix, kria pâuz tsưr ziv haik têx jax cưr cxiax, txox chai cênhz cưv, tror kho đuô hâux lưv hiaz tơưz, tơưv lâus, ntok ntâuz pas, côngv txuv têx jias tưr, nthuôr txux chi. Zơưs Suất thav pâuz: Uô ntêx thâuv têx txux chi cênhz cưv zênhv hnuz zênhv pôngz lơưv jux juk, pêz xar cov CLB têx hâux lưv zuôr paz txuôs jông, huôv tsar hair nênhs Mêx Jênhx txiax njis kror muôx gri, chia fâuv hluôk muôx cêr njênhs njôngr thiaz nhiav zuk hair nênhs têx txux chi đuô.

Têx shông đhâu, cxuô ngành, thax tsav tưz muôx ntâu hâux lưv txuôs jông, huôv tsar txux chi hair nênhs Mêx Jênhx, li: Tror cxiv kho têx cêr chai, hâux lưv cênhz cưv, zaz zâuv cxiv tsa têx câu lạc bộ txux chi Mêx Jênhx, kria pâuz haik cưr cxiax, mo Mường. Đros ntơư, tsênhv kriz nthuôr têx cxênhx xưv txux chi - nuôv zax đros trâu txuôs jông hair nênhs tsơưs cênhz cưv, chia têx paz haik cưr cxiax, câu lạc bộ txux chi tâu nthuôr, cơưv shâuv, kria pâuz txux chi.

Hli 11/2025, Sở Txux chi, Thể thao thiaz Nuôv zax tưz cxiv tsa paz haik cưr cxiax pêx xênhv muk txuv Hnuz grâuv pax txux chi hair nênhs Mêx Jênhx jâus tiv 2, ntơưv Jok txux chi- Nuôv zax pêx xênhv cxuô hair nênhs Việt Nam, Đồng Mô, Hà Nội. Txuv hnuz grâuv pax, têx cưk txux, nênhs nhiav haik cưr cxiax, sênhr chêr tưz chox côngv jias no têx jax cưr cxiax, sênhr chêr jông, ntu lês cêr chai Mợi, ntâuk đruôk Mêx Jênhx, kria pâuz hâux lưv xuôk têk uô cênhz cưv... tưr tâu hov coz hâur hnuz grâuv pax, gra cêr shir phaz trâu hair nênhs Mêx Jênhx.

Txux chi cênhz cưv hair nênhs Mêx Jênhx ntơưv Sơn La tsênhv tâu txuôs jông, paz cxơưz cxiv tsa luz nênhx muôx txux chi thiaz huôv tsar nuôv zax jêx jok. Têx txox chai, đaz kruôk cênhz cưv muôx gri tâu tsov xav, uô tiar ntâuz ntơưr puôr fênhx, công nhav cưk txux trâu têx nênhs côngv đas jos thiaz tsưr ziv. Shông 2023, mo Mường tưz tâu công nhav puôr fênhx txux chi têz qơưk.

Trơưk Sở Txux chi, Thể thao thiaz Nuôv zax tsưr ziv tso tơưv, ntu 2026-2030, Sở tror fuô lês côngz xưv tsov xav, cxênhz, uô tiar ntâuz ntơưr puôr fênhx txux chi cxuô hair nênhs ntơưv Sơn La, hâur ntơư muôx hair nênhs Mêx Jênhx. Đros ntơư, tsik tsês fuô kria chia paz têx cấp uỷ, nov hâu thax tsav thiaz pêx xênhv pâuz mênhx txux chi lok six zov chênhr; uô tiar têx cêr chai zaz zâuv huôv tsar nuôv zax jêx jok đros trâu txuôs jông thiaz huôv tsar pêx xênhv cxuô hair nênhs txux chi, chia cxiv tsa Sơn La yênhx kror qơư txuôs jông txux chi trâu chinhz tsav Tây Bắc.